Eten & drinken

Drinkt-ie niet te weinig, eet-ie niet teveel? Eten voor je kind is een voortdurende bron van zorg. Hier leest je hoe je het makkelijker maakt en goede, goedkope alternatieven voor wat je in de supermarkt koopt.

Borstvoeding

De eerste maanden doet je baby het alleen maar op melk. Kies je voor borstvoeding, dan heb je ook meteen de goedkoopste versie te pakken. Dat het het allerbeste voor je kind is en dat zes maanden de aanbevolen periode is, heb je vast al overal gelezen.

Als je besluit te gaan kolven, dan ben je iets duurder uit. Een kolfapparaat is namelijk een behoorlijk duur ding. Nieuw zijn ze tussen de zestig en honderd euro, afhankelijk van waar hoe groot het comfort is waar je voor kiest. Er zijn apparaten op batterijen, elektriciteit of die je handmatig gebruikt. Daarbij is de compatibiliteit van de flessen en andere toebehoren handig. Voor je het weet zit je vast aan een duur systeem waar je maar moeilijk vanaf komt omdat het overal zo handig in past.

Wil je weten welk kolfapparaat het fijnst is, probeer er in eerste instantie eentje te lenen. Je kunt altijd later kijken of je het daadwerkelijk wilt aanschaffen. Ga niet tijdens je zwangerschap al iets kopen. Wie weet lukt het voeden niet en dan zit je met een veel te duur ding in huis.

Lactatiedeskundige

Als het niet zo wil vlotten met de borstvoeding, dan kun je de hulp van een lactatiedeskundige inroepen. Deze zoekt naar allerlei mogelijkheden om de borstvoeding wel te laten gebeuren. De komst van zo iemand wordt meestal niet vergoed door je ziektekostenverzekering.

Voor je naar de telefoon grijpt om een lactatiedeskundige te bellen, heel veel informatie kun je vinden op internet. Lees bijvoorbeeld de 'vraagbaak borstvoeding' op Ouders Online (www.ouders.nl) of kijk op het forum van borstvoeding.com. En je vindt alle borstvoedingsorganisaties bij elkaar op www.borstvoeding.nl. Meestal vind je het antwoord op de vraag daar wel. Ook het consultatiebureau kun je bellen voor een antwoord op veel borstvoedingsvragen.

Zoogcompressen

Een zeer onverwachte kostenpost heb je als je borstvoeding geeft. Zeker als 'ze' flink lekken, gaat er toch al gauw eens in de drie dagen een doos met dertig van die dingen doorheen, in aanmerking genomen dat je na ieder voeding (5 per dag) een schoon ding op je tepel legt. Op zes maanden borstvoeding kom je dan toch algauw op 1800 wegwerp zoogcompressen, wat neerkomt op zestig dozen à € 3 (of duurder). Hondertachtig euro dus om 'van boven' droog te blijven.

Gelukkig zijn er goedkopere alternatieven. Diverse merken van borstvoedingsattributen verkopen wasbare compressen. Ze dragen comfortabeler dan hun weggooi soortgenoten omdat ze van katoen zijn en geen plasticachtig bovenlaagje hebben. Daarbij zijn ze nog een stuk goedkoper: :rond de 10 euro voor een setje van zes stuks.

Ook zijn er siliconen anti-lek hulpstukken. Voor rond de 25 euro koop je plakkers die je tepel ingedrukt houden, waardoor er geen melk uit vloeit. Met deze tepelplakkers kun je je ook nog wel vertonen in een strak t-shirt. Ook handig zijn siliconen schelpen met opvangbakje. Deze zijn vooral handig in het begin als je last hebt van kloven. Zo komt je t-shirt of bh niet in aanraking met de wondjes. Gebruik ze vooral als je thuis bent, want dit systeem is niet echt iets voor onder een avondjurk.

Borstvoedingscursus

Als je voor de eerste keer zwanger bent, kun je waarschijnlijk niet zo heel veel voorstellen bij borstvoeden, maar je kunt al wel een cursus volgen. Je leert hoe je moet aanleggen en een kolfapparaat moet gebruiken. De prijs van zo'n cursus valt heel erg mee, € 16,50 bij de vereniging Borstvoeding Natuurlijk. Je leest op www.vbn.borstvoeding.nl waar de cursussen worden gehouden. Voordeel is ook dat je als je daadwerkelijk aan de slag gaat, je de cursusleidster ook nog om advies mag vragen. Overigens is borstvoeden en hoe je je kind daarbij vasthoudt ook onderdeel van veel zwangerschapscursussen. Maar hoe echt gaat, weet je echt pas als de baby er is.

Flesvoeding

Een pak melkpoeder voor de baby kost tien euro en je doet er -afhankelijk van het gewicht van je baby en zijn honger- ongeveer een week mee. De bussen en pakken die je gewoon bij drogist of super koopt, zijn allemaal rond de tien euro. Je bent dus rond de veertig euro per maand kwijt aan flesvoeding.

Daarbij heb je minimaal twee flesjes, spenen en een schoonmaakborstel nodig. Flesjes moet je bovendien uitkoken. Daarvoor zijn speciale (en dure) apparaten op de markt. Je kunt de flessen ook uitkoken in een pan met heet water.

Gaat je kind naar de kinderopvang, vraag dan welk merk ze daar gebruiken en neem hetzelfde. Bij veel kinderopvang-organisaties gebruiken ze maar één soort melk. Wil je iets anders, dan moet het iedere ochtend al dan niet klaargemaakt meegeven. Datzelfde geldt voor speciale wensen op het gebied van eten, bijvoorbeeld als het bepaalde dingen niet 'mag' bijvoorbeeld vanwege een allergische aandoening.

Allergie en dieet

Steeds meer kinderen hebben allergische aandoeningen als astma en eczeem en moeten een dieet volgen dat bijvoorbeeld vrij is van koemelk en gluten. Hypo-allergene flesvoeding is veel duurder dan de gewone versie die je in de supermarkt krijgt. Daarom kun je de kosten die je daarvoor maakt vaak terugkrijgen van de verzekering. Vergoedt je verzekering geen dieetvoeding, dan kun je de kosten als extra medische kosten opgeven bij de belasting.

Hapjes en sapjes

Na een maand of vier à zes mag je baby iets anders hebben dan melk. Het begint met een fruithapje, gepureerd fruit: vers of uit een potje. Voedingsdeskundigen raden aan het aan om eerst te beginnen met één soort fruit of groente. Het goedkoopste is het om zelf fruit te pureren en naar binnen te lepelen bij je kind. Vooral een banaan laat zich uitstekend staafmixeren. Nadeel van banaan is dat je het niet zo heel goed kunt bewaren, omdat het snel zwart wordt.

Helemaal handig is het om je kind een groentenhapje te geven, zeker als je zelf van plan bent die te gaan eten. Groenten als bloemkool, broccoli, wortel en sperziebonen zijn heel goed geschikt. Je kookt ze helemaal suf en gaat dan met de staafmixer aan de slag.

Is je kind eenmaal gewend aan groenten en fruit dan kun je hem een warme maaltijd serveren. Die bestaat volgens het consultatiebureau uit aardappelen, groenten en vlees. Of vervang de aardappel door pasta of rijst en het vlees door een eitje, vis of kip. Vers is het beste en het meest gezonde.

Lekker vers eten

Ouders doen altijd of het een heel gedoe is om een kind een verse maaltijd voor te zetten en trekken daarom maar een potje open. Ondanks dat ze in allerlei smaken te koop zijn en ook helemaal niet ongezond, is vers voer toch echt beter. Daardoor leer je je baby al vroeg verschillende smaken herkennen en lekker vinden.

Potjes heb je wel nodig als je op pad gaat of om het opa en oma makkelijker te maken. Houd de aanbiedingen in de gaten en koop er meteen heel veel. Trek je niet teveel aan van de leeftijd die er op het etiket staat. Een kind van acht maanden lust ook nog best zes maanden potjes.

Koken voor je baby is echt helemaal niet moeilijk. Probeer deze eens:

Snijd een aardappel in blokjes, snijd die in kleine stukjes en doe er een stronkje broccoli bij. Dat is echt binnen tien minuten helemaal gaar. Even wat tartaar in een koekenpan oprulle, pureren en klaar ben je.

De kunst van het invriezen, en ontdooien

Als je de vriezer vol hebt met smakelijke babymaaltijden, dan hoef je minder vaak naar een duur potje te grijpen als je weinig tijd hebt om voor je baby te koken. Het is ook handig als je zelf pas laat aan tafel gaat en baby om zes uur zijn hapje moet.

Invriezen is meer dan dingen in een bakje doen en in de vriezer gooien. Het vergt namelijk wat discipline om te voorkomen dat je niet meer weer of je de inhoud van het onbestemde bakje dat je eruit vist nog wel aan je baby kunt voeren. Als je invriest, stop je het bederfproces niet, het gaat alleen langzamer. Daarom kun je voedsel niet eeuwig in de lades van je vriezer laten zitten.

Echt invriezen doe je in een vriezer die tot -18 graden gaat, ofwel een driesterren-apparaat. Vries je in het ijsblokvak van je koelkast of in een kast die de min achttien niet haalt, dan zijn producten veel minder lang houdbaar. Ontdooi je vriezer regelmatig, zo verbruikt hij minder energie. En verplaats wat je hebt ingevroren regelmatig. De oudste producten liggen op een gegeven moment onderop, terwijl je die juist als eerste zou moeten gebruiken.

Moedermelk

Als het kolven goed gaat en je kind wil uit een flesje drinken, dan is er niets op tegen een voorraadje moedermelk in de vriezer te hebben liggen. Plastic ijsblok zakjes zijn hiervoor het meest geschikt. Je kunt dan makkelijk doseren en door hun kleinere formaat ontdooien de blokjes sneller. Moedermelk is zes maanden houdbaar in een vriezer die de min achttien haalt. Ben je van plan langer dan zes maanden te voeden, zet dan een datum op je melkzakjes. Doe dat ook als je vriezer minder krachtig is en gebruik de melk eerder.

Melk ontdooien vergt wat planning. Doe je het op kamertemperatuur, dan kunnen er sneller bacteriën in de melk komen. Heb je een flesje gepland voor de avond, zet het 's morgens dan alvast in de koelkast. Is er een acuute melkbehoefte, dan kun je een flesje melk onder de warme kraan ontdooien. Te heet is niet goed, dan gaan de kostbare antistoffen die moedermelk bevat verloren.

Een flesje gekolfde melk mag van de verschillende borstvoedingsclubs absoluut niet in de magnetron. Daardoor kunnen er hot spots ontstaan in de babymelk. Dit zijn oververhitte eiwitten, wat natuurlijk niet prettig aanvoelt. Het Voedingscentrum is er wat relaxter over, mits je gedurende de minuut dat je opwarmt de fles een paar keer omschudt. Voel je je toch niet lekker bij magnetrongebruik, neem dan een flessenwarmer. Koop geen nieuwe, die dingen gaan nooit stuk dus er is vast wel iemand die er nog eentje heeft staan.

Babyhapjes

Heb je flink wat over van je zelfgekookte babymaaltijd, dan is die heel goed in te vriezen. Laat de maaltijd rustig afkoelen en doe hem in een klein bakje en vries het in. Vries niet de restjes die al op het bord van je baby hebben gelegen, dat is niet hygiënisch. Vergeet ook hier niet de datum op te zetten en een omschrijving van de inhoud. Net als moedermelk kun je ook een babyhapje namelijk niet eeuwig bewaren. Hoe lang, hangt af van de ingrediënten. Bevat de maaltijd bijvoorbeeld vlees, dan is twee maanden het maximum. Met groente en fruithapjes zit je met drie maanden aan de veilige kant.

Sommige groenten en fruit (bloemkool, aardbeien) verliezen hun structuur door invriezen en worden nat en papperig. Aan de smaak gaat dan niets verloren. Als je de groenten pureert met aardappelen, rijst of pasta, dan doet dat niets af aan de smaak. Aardbeien blijven in combinatie met bijvoorbeeld banaan ook redelijk in vorm.

Ook om een hapje verstandig te ontdooien, kun je het het beste de ochtend voor consumptie in de koelkast zetten. Zo voorkom je dat de buitenkant al lang op kamertemperatuur is, waardoor de kans op bederf groter wordt. Een ander voordeel van bevroren producten in de koelkast zetten is dat deze meeprofiteert van de kou die ze afgeven. Zo wordt je koelkast ook nog zuiniger.

Een diepgevroren babyhapje kan ook in de magnetron in de ontdooistand. Met magnetronnen van babyhapjes is namelijk niets mis, mits je het voor consumptie goed doorroert.

Een diepvrieshapje leent zich ook uitstekend voor gebruik onderweg. Stop het in een isolerende zak van de supermarkt, waarin het langzaam ontdooit of in de luiertas. Deze heeft door zijn dikte toch al isolerende eigenschappen. Tegen etenstijd is het hapje klaar voor verwarming.

Als je niet vriest maar koelt

Natuurlijk kun je moedermelk en babymaaltijden ook in de koelkast bewaren. Moedermelk blijft vijf dagen goed. Je mag de melk dan niet in de deur van de koelkast bewaren, omdat die daar minder koel is.

Een babyhapje -ook een kant en klaar potje- kun je drie dagen bewaren. Ook hier geldt: zet niet het aangeroerde bakje van je baby in de koelkast, ook een al opgewarmd prakje is niet goed. En dek het bakje altijd goed af, net als alle andere dingen in de koelkast. Een maaltijd kun je de volgende dag ook nog 'opleuken' met een verse tomaat.

Kliekjes zoals een restje pasta of wat (ongezouten) groenten van de vorige dag tover je ook om tot een babymaaltijd. Doe er bijvoorbeeld een gepureerde, ontvelde en ontpitte tomaat (vel inkruisen en vijf minuten in heet water), een stuk avocado of wat gekookte broccoli en een beetje kaas er doorheen pureren en je hebt een 'als verse' maaltijd voor een baby vanaf acht maanden.

Gifgroenten?

Bang dat je kind gif binnenkrijgt via groenten en fruit? Haal de Schone Groentenkaart van de site van de Weet wat je eet-campagne. (www.weetwatjeeet.nl) Daarop staat de top tien van groenten met weinig en die met veel gif. Vooral oppassen geblazen is het met appels en peren. Schoon zijn avocado's en meloen. Van de groenten zijn wortel en andijvie niet bepaald gifvrij. Asperges, bloemkool en broccoli bijvoorbeeld weer wel.

Wil je helemaal zeker zijn, kies dan biologisch, maar dat is duurder. De kosten van gifvrij eten kun je drukken door de gifgroenten en vruchten te vervangen door biologische en de rest wel gewoon te kopen. Door groenten van het seizoen te kiezen, kun je overigens ook aardig besparen. Dus geen tomaten en sperziebonen in de winter. Deze hebben 's zomers geen wereldreis hoeven maken om op het bord van je kind terecht te komen en zijn dus goedkoper.

Toetjes

Kinderen zijn dol op toetjes. Vooral op de bakjes gekleurde toetjes met opvolgmelk. Vanaf zes maanden kun je je kind dus al aan yoghurt laten wennen. Deze toetjes zijn duur en bovendien veel te zoet, ondanks wat de fabrikant er ook van vindt.

Veel kinderen tot twee jaar hebben nog geen benul van merken en vinden een bak yoghurt daarom ook best. Om het te zoeten kun je er best een scheut diksap of Roosvicee doorheen gooien. Is vele malen goedkoper. Je kunt ook wat vruchtenprut met een beetje yoghurt serveren.

Alleen een toetje serveren als beloning dat je kind zijn bord heeft leeggegeten, is uit de tijd. Voor eten zou je geen beloning moeten krijgen. Zeker niet als ze tegen heug en meug een maaltijd naar binnen hebben gewerkt. Als je er zeker van bent dat je kind genoeg melk binnenkrijgt, dan kun je het toetje ook gewoon overslaan.

Tussendoortjes

Bob de Bouwer, Spongebob, Nijntje en Bert en Ernie hebben allemaal hun naam verkocht aan koekjes. Op zich zijn de meeste koekjes ook helemaal niet slecht. Bert en Ernie koekjes zijn bijvoorbeeld heel erg eko. Maar de kinderkoekjes zijn wel altijd heel erg duur. Houd je er verre van zo lang je kind het nog niet in de gaten heeft wat er allemaal in de schappen van de super staat. En laat hem ook voorlopig nog onwetend van het bestaan van chocola, patat en ijs, dan is hij nog heel erg blij met:

-een zoutloze rijstwafel

-soepstengel

Vanaf acht maanden kan het ook met:

-biskwietje (de goedkoopste)

-volkorenkoekje (voor als je het ook nog gezond wil)

-een kale boterham

Drinken

De meeste dagmenu's voor baby's hebben sap op het programma staan. Ook op de crèche krijgen kinderen in de middag vaak een beker sap. In de regel is dat diksap, gemaakt van ingedikte vruchten.

Je kunt er ook voor kiezen je kind niet te laten wennen aan drankjes met zoet. Men denkt dat sap gezond is, maar dat is het eigenlijk helemaal niet. Trap daarom vooral niet in de flesjes babysap die de laatste tijd legio op de markt komen. Het is om te beginnen slecht voor de tanden en ze krijgen er meer calorieën mee binnen dan je denkt. En dat is met de hele discussie over kinderen en overgewicht natuurlijk ook niet gewenst. Als kinderen te zwaar worden, schrappen de consultatiebureau sappen ook als eerste van het menu.

Geef je kind als hij toe is aan tussendoor drinken gewoon water. Wil je afwisselen met iets met smaak, geef dan kruidenthee. Rooibosthee is een hele goeie. Dit werkt ook nog eens rustgevend. Je kunt eventueel een schepje opvolgmelk door de thee doen.

Lekker eten op het web

Lekkere recepten voor je baby zijn onder andere te vinden op de website keukenkikker.nl. Ze staan gegroepeerd op alfabet en tussen haakjes zie je hoe oud een baby moet zijn om het te mogen eten.

Na 1 jaar

Op een gegeven moment gaat je kind doorkrijgen dat andere dingen die jij hem voorschotelt eigenlijk lekkerder zijn. Je kind mag met een ook officieel met de pot mee-eten, gewone melk drinken en aan de zoetigheid. Het betekent dat je iets minder spastisch hoeft te doen over eten en eigenlijk niet meer apart hoeft te koken voor je kind. Wel bestaat nu het risico op scènes in de supermarkt.

Ook nog eens goed voor de opvoeding

Als je boodschappen gaat doen met je kind, leer dan dat het niets krijgt. Beschouw het winkelen ook niet als een dagelijks terugkerend feest dat eindigt met een ijsje en beloon ook niet elk gejengel met een stuk koek of drinken. Nee zeggen is namelijk ook nog eens goed voor de opvoeding.

Een manier om je kind gedeisd te houden in de supermarkt is wel hem te betrekken bij wat je aan het doen bent. Laat hem de appels uitzoeken en dingen die je aanwijst uit het schap pakken.

Lastige eters

Als je kind niet wil eten, maak daar ook een niet te groot drama van. Kinderen houden van vastigheid, dus ga aan tafel zitten en zet het een gezond bord eten voor. Vervolgens moedig je het kind aan iets te eten. Krijg je niets naar binnen, staak dan de hele exercitie, om te voorkomen dat er een machtsstrijd ontstaat. Ga vooral niet iets anders klaarmaken of een potje opentrekken. Je kind krijgt dat toch zijn zin en binnen een mum van tijd eet hij niets anders dan boterhammen met pindakaas.

Lastige eters moet je vooral vlak voor het eten niets tussendoor geven en al zeker geen ijsjes, zoutjes of koek. Zorg dat je kind met gezonde trek aan tafel gaat.

Al die andere dingen

Met een baby ga je dingen kopen, waarvan je het bestaan vroeger waarschijnlijk nooit had vermoed. Wat dacht je van venkelthee, rijstebloem of johannesbroodpitmeel? Je hebt ook ineens een medicijnkast waar de gemiddelde hypochonder een puntje aan kan zuigen: spul tegen krampjes, spul tegen zere tandjes en spul tegen het hoesten en de flesjes vitaminen. En dan al die dingen die je zelf ook hebt, maar dan in de baby-versie: zonnebrand, shampoo, badschuim en crème.

Wie hooguit een keer per maand bij de drogist kwam voor maandverband, condooms en paracetamol, loopt er nu de deur plat. De ene keer voor een nieuw speentje voor een fles, dan weer voor speciaal spul tegen darmkrampjes en de volgende keer omdat de luiers er in de aanbieding zijn. Houd de folders van de drogisterijketens dus goed in de gaten.

De babybladen staan ook nog eens vol met advertenties van fabrikanten die onzekere jonge ouders maar wat graag spullen willen verkopen om ons kind zo gezond mogelijk door zijn eerste levensjaren heen te loodsen. Ga je voor gezond, dan is alles homeopatisch er in een babyversie. Ga je voor klinisch, dan zijn daar ook producten voor. Ga je voor goedkoop, koop het dan vooral in de huis- of b-merkversie.

Huismiddeltjes

In plaats van naar de drogist te rennen voor hoestdrankjes, anti-krampmiddelen, badolie om beter te kunnen slapen en al die andere duizend babymiddeltjes, probeer ook eens een van deze beproefde huismiddeltjes tegen mama- en babykwalen.

Hoesten/verkoudheid

-Tegen een verstopte neus: doorgesneden ui naast het bed. En leg een opgerolde handdoek onder het matras van de baby. Zo ligt hij iets met zijn hoofd omhoog en kan hij vrijer ademen.

-Ga voor het slapengaan met je baby onder de douche. Door de vochtige warmte slinken de slijmvliezen.

-Lepeltje honing verzacht te keel (niet gebruiken bij baby's jonger dan een jaar).

-Geef een (ouder) kind dat veel hoest niet teveel melk. Dat stimuleert de slijmvliezen juist meer. Rooibosthee met een schepje honing is dan beter.

Koorts

-Je kind in bad doen en afsponzen met lauw water wil de temperatuur ook nog wel eens doen dalen.

Darmkrampjes

-Venkelthee voor de borstvoedende moeder en kind wil wel helpen. Voor moeder natuurlijk lekker heet, voor baby afgekoeld van een lepeltje.

-Een buikmassage met een babyolie, maak rondjes over baby's buikje tegen de klok in.

Rode billen

-Doe de babydoekjes weg en ga over op water bij het verschonen van de luiers. Heel goed afdrogen en je kind zo veel mogelijk in zijn blootje laten liggen/zitten of lopen.

Tegen steken

-Een klamboe of muggengaas beschermt het beste tegen muggen. Doe je kind ook als het warm is een dunne slaapzak aan en daaronder een truitje met lange mouwen.

-Is je kind gestoken door een mug of een wes?. Je verzacht de pijn door er een beetje azijn of citroensap op te doen.

-Een kind dat geprikt is door een brandnetel, kun je helpen door een blaadje hondsdraf te kneuzen en het erop te smeren. Hondsdraf is een plantje met ronde, gekartelde blaadjes dat meestal in de buurt van brandnetels staat. Een ander anti- brandnetel middeltje is hondsdraf en heeft lange of brede taaie blaadjes.

Zonnebrand

-Als je kind verbrand is, kun je het smeren met after sun crème beter achterwege laten. Beter kun je de huid behandelen met een doek die je in koud water hebt gedrenkt.

Doorkomende tanden

-Tegen pijn bij doorkomende tanden zijn allerlei homeopatische middelen in de handel. Je kunt het ook eerst proberen met een bijtring die je even in de koelkast hebt gelegd en paracetamol.

Autoziekte

-Laat je kind voor het op weg gaan wat eten. Een veel aanbevolen huismiddeltje is gember.

Diarree

-Is het niet ernstig, geef je kind een banaan. Water waarin je rijst hebt gekookt, helpt ook net als rijst zelf.

Verstopping

-Geef pruimen als fruithap of een plak ontbijtkoek als tussendoortje.